BAM en provincie Overijssel maken circulaire brugvervanging concreet
Met een besparing van zo'n 175 ton CO₂ door hergebruik van materialen laten BAM en provincie Overijssel zien dat circulaire brugvervanging niet langer een ambitie is, maar de praktijk. Na een intensief bouwteamtraject, waarin we samen een circulaire aanpak ontwikkelden voor de vervanging van de Schipbeekbrug en Bolksbeekbrug, starten we eind september met de realisatie. Door bestaande materialen een tweede leven te geven, bouwen we niet alleen twee toekomstbestendige bruggen die klaar zijn voor de komende 100 jaar, maar leggen we ook de basis voor de toekomstige circulaire vervangingsopgave in Overijssel.
De Schipbeekbrug en Bolksbeekbrug in de N346 tussen Lochem en Goor naderen het einde van hun technische levensduur. Zij zijn dus toe aan vervanging. Voor provincie Overijssel vormde deze vervangingsopgave tegelijkertijd een kans om een circulaire aanpak te ontwikkelen die als blauwdruk kan dienen voor toekomstige vervangingsprojecten.
Daarom startten we in 2024 samen een bouwteamtraject. Niet met een uitgewerkt ontwerp als vertrekpunt, maar met een gezamenlijke ambitie: maximale circulaire impact realiseren binnen haalbare technische, financiële en uitvoerbare kaders.
“We willen zorgvuldig omgaan met grondstoffen, daarom is circulariteit voor ons zo belangrijk. Maar het hergebruiken van materialen kan soms ingewikkelder en duurder zijn dan het gebruik van nieuwe materialen. In dit project staat circulariteit centraal, en we kijken hoe we obstakels kunnen overwinnen. De lessen die we hier leren, nemen we mee naar toekomstige projecten om steeds slimmer met hergebruik om te gaan.”
Daniël Voortman, projectleider bij provincie Overijssel
Bolksbeekbrug in huidige staat
Zo maakten we circulariteit meetbaar
Om circulaire ambities te vertalen naar concrete ontwerpkeuzes ontwikkelden we als BAM een eigen circulariteitsassessment. Daarmee vergeleken we verschillende ontwerpvarianten op milieu impact, materiaalgebruik en waardebehoud.
De inzichten gebruikten we tijdens het hele ontwerpproces om onderbouwde keuzes te maken, waarbij we niet alleen keken naar circulariteit, maar ook naar kosten, maakbaarheid, uitvoerbaarheid en impact op de omgeving. Op vaste momenten toetsten we de uitkomsten, zodat circulariteit vanaf de eerste schets onderdeel was van iedere belangrijke ontwerpbeslissing. Die aanpak leidde voor beide bruggen tot één optimale oplossing: maximaal circulair én realiseerbaar.
"Het succes van dit project zit niet alleen in de materialen die we hergebruiken, maar vooral in de gedeelde ambitie die gedurende het hele traject overeind bleef. Samen met provincie Overijssel hebben we steeds opnieuw gekeken hoe we maximale circulaire impact konden realiseren. Ook wanneer andere belangen speelden, bleef dat projectdoel richtinggevend voor de keuzes die we maakten."
Marco Waterlander, projectmanager bij BAM Infra Nederland
Schipbeekbrug in huidige staat
Hergebruik bespaart 175 ton CO₂-uitstoot
De grootste duurzaamheidswinst behalen we door materialen te hergebruiken. Zo voorkomen we de winning van nieuwe grondstoffen en benutten we de waarde van materialen die al beschikbaar zijn.
Voor de nieuwe rijbaanbruggen zetten we betonnen liggers in die eerder dienst deden over de A9 bij Amstelveen. Ook voor de fietsbruggen gebruiken we bestaande constructieonderdelen. Zo krijgen liggers uit het Panamapad in Zoetermeer en de Bolgerijnsekade langs de A27 bij Vianen een tweede leven in Overijssel. Verder passen we bestaande leuningen en betonplaten opnieuw toe.
Alleen al door het hergebruik van liggers, leuningen en betonplaten besparen we zo'n 175 ton CO₂, een reductie van bijna 70% ten opzichte van toepassing van nieuwe materialen. De grootste bijdrage komt van de hergebruikte betonnen liggers, goed voor circa 140 ton CO₂-besparing.
Slim ontwerpen voor maximaal hergebruik
Tijdens het ontwerpproces stond niet de standaardoplossing centraal, maar de vraag hoe we bestaande materialen maximaal konden benutten. Dat leidde soms tot andere keuzes dan bij een traditionele brugvervanging. Zo pasten we het ontwerp van de Bolksbeekbrug aan naar de specificaties van de hergebruikte liggers in plaats van het ontwerp te baseren op de ligging van de beek. Dankzij dit soort ontwerpkeuzes bestaat naar verwachting meer dan 70% van de bruggen uit circulaire materialen, afkomstig van hergebruik, recycling of biobased toepassingen.
Daarbij keken we niet alleen naar hergebruik in het hier en nu, maar ook naar toekomstig hergebruik. Zo zijn verschillende onderdelen van de fietsbrug demontabel ontworpen, waardoor ze aan het einde van hun levensduur relatief eenvoudig los te maken en opnieuw toe te passen zijn.
Start uitvoering
Eind september 2026 starten we met de werkzaamheden aan de N346 tussen Lochem en Goor. We vervangen beide bruggen en passen tegelijkertijd de aansluitende wegvakken aan. Door de toepassing van hergebruikte liggers komt de Schipbeekbrug iets hoger te liggen. Ook vernieuwen we het asfalt op de aansluitingen naar de bruggen. Naar verwachting ronden we het werk in het voorjaar 2027 af.
Blauwdruk voor de vervangingsopgave van morgen
De impact van dit project reikt verder dan twee bruggen. Samen met provincie Overijssel ontwikkelden we een aanpak die laat zien hoe circulaire vervanging in de praktijk werkt. De kennis, ontwerpkeuzes en afwegingskaders uit het bouwteamtraject bieden handvatten voor toekomstige vervangingsprojecten. Door succesvolle oplossingen te standaardiseren en op te schalen, maken we circulair vervangen steeds meer haalbaar binnen de Nederlandse infrastructuur.
